Finlandiyaya sarı, İsveçə qırmızı vərəqə: Türkiyənin qərarında ikitərəfli əlaqələr təsirli olacaq

Əsas Manşet REDAKSİYA SEÇİMİ
Spread the love

Finlandiya 77 illik bitərəflik siyasətinə son qoyub və NATO-ya üzvlük üçün müraciət etmək qərarına gəlib.

Kreml inkişafı “Rusiya üçün birbaşa təhlükə” kimi qiymətləndirib. Həm Finlandiya, həm də İsveçin alyansa qoşulması üçün 30 üzv yekdilliklə “hə” deməlidir. Türkiyənin tutumu həlledici olacaq. Qərb ölkələri iki ölkəni NATO çətiri altına almaq üçün nəbzi hiss etməyə başladılar. Bildirilir ki, Türkiyə Finlandiyanın NATO üzvlüyünə müsbət səs verə bilər. İsveçdə hakim rəy “veto”dur. Çünki İsveç terror təşkilatı PKK-ya ən böyük dəstək verənlər sırasındadır.

Rusiyanın Ukraynaya hücumundan sonra NATO ilə hazırkı neytral və hərbi əlaqəsi olmayan mövqelərini şübhə altına almağa başlayan Finlandiya və İsveç NATO-ya üzvlük üçün müraciət etməyə hazırlaşır. Hər iki ölkə hələ bu məsələ ilə bağlı yekun qərarlarını açıqlamayıb, lakin NATO-ya üzv olan qərb ölkələri Finlandiya və İsveçin NATO təhlükəsizlik çətirinə daxil olması üçün nəbzi yoxlamaq üçün artıq diplomatik trafiki sürətləndiriblər.

NATO alyansı daxilində ən böyük maraq Türkiyənin oyununun nə olacağıdır. Alyansa üzv olmaq üçün 30 üzv dövlətin hamısının yekdil səsi lazımdır. Rusiya ilə Ukrayna arasında davam edən müharibədə hər iki ölkə ilə güclü ikitərəfli əlaqələri sayəsində tarazlıq və sülh üçün səy göstərən mövqe tutan Türkiyə üçün hər iki ölkənin NATO üzvlüyünə verəcəyi səs Türkiyə ilə münasibətləri müəyyən edəcək. İddiaların əksinə olaraq, Rusiya ilə münasibətlərin Türkiyənin NATO üzvü kimi səsverməsinə təsir edəcəyi gözlənilmir. Keçmişdə olduğu kimi Rusiyanın NATO-ya üzvlüklə bağlı təhdid etdiyi Finlandiya və İsveçin üzvlük üçün Ankaranın qərarını iki ölkə ilə münasibətləri və NATO-ya töhfələrinin qiymətləndirilməsi müəyyən edəcək.

 

Bu istiqamətdə Finlandiyanın Türkiyənin NATO üzvlüyünə səsvermənin müsbət ola biləcəyi, İsveçin üzvlüyünə gəldikdə isə terrora dəstək verən bir ölkənin üzvlüyünə qarşı çıxacağı yanaşmasının ağırlıq qazandığı bildirilir. NATO-nun şimala doğru genişlənməsi Rusiyanı narahat etsə də, Türkiyə Baltikyanı regionda təhlükəsizliyə mümkün təsirlərini nəzərə alaraq, bu məsələ ilə bağlı qiymətləndirmələrini NATO-nun strukturunu pozmayacaq və Türkiyənin milli təhlükəsizlik tələblərinə cavab verəcək şəkildə verəcək.

PKK-NIN ƏN BÖYÜK DƏSTƏKÇİLƏRİNDƏN BİRİDİR
Ancaq burada da Türkiyə ilə NATO ittifaqı arasında uzun illər laqeyd qalan təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq və dialoqun artırılması, xüsusilə də terrora verilən dəstəklə bağlı təhlükəsizlik problemlərinin həllinə ehtiyac olacaq. Artıq Qərb ölkələrindən Türkiyənin qeyd-şərtləri ilə bağlı çağırışlar gəlməyə başlayıb. Qərb ölkələri bu mövzuda diplomatik təmasların və Türkiyənin səsverməsi üçün atılacaq addımların Türkiyənin AB-yə üzvlüyü və başda ABŞ olmaqla NATO-ya üzv dövlətlərlə münasibətlərin normallaşması üçün bir fürsət olacağını dəyərləndirir.

İsveçin terror təşkilatı PKK və onun Suriyadakı uzantısı PYD/YPG-yə uzun müddətdir davam edən dəstək siyasəti nəticəsində İsveç və Türkiyə arasında etimadsızlıq yaranıb. İsveçdəki siyasətçilər, PKK-nın AB-nin terror təşkilatları siyahısından çıxarılması təklifləri, PKK-nın İsveçdə fəaliyyətinin artması, kadr və maliyyə dəstəyi və nazirlərin açıq dəstəyi iki ölkə arasında böyük yaralar yaradıb. . İsveç xarici işlər naziri Ann Linde terror təşkilatı PKK-nın 2019-cu ildə İsveçdə keçirdiyi tədbirə qatılaraq, təşkilata dəstəyini “Mən sənin dağınam” sözləri ilə ifadə edərək, PYD-nin sözdə idarəçiləri ilə çəkdirdiyi pozanı paylaşıb. onun Instagram hesabı. Yenə ötən il terror təşkilatı PYD üzvləri ilə şəxsən görüşən Linde 10 milyon avro yardım sözü vermiş və Türkiyənin Suriyanın şimalından çəkilməsinə çağırmışdı. Bundan əvvəl İsveçin müdafiə naziri Peter Hultqvist terror təşkilatı YPG/PKK-nın qondarma ümumi komandiri “Mazlum” ləqəbli Abdi Şahinlə görüşüb və dəstəklərini çatdırıb. İndiyə qədər PYD/YPG-yə 210 milyon dollar dəstək verən İsveçin 2023-cü ilə qədər bu dəstəyi 376 milyon dollara çatdırması planlaşdırılır.